Çin, okyanusların tabanını haritalandırıyor
Çin, Pasifik, Hint ve Arktik okyanuslarında geniş çaplı deniz tabanı haritalama ve izleme faaliyetleri yürütüyor. Uzmanlara göre bu çalışmalar yalnızca bilimsel değil, aynı zamanda olası bir çatışmada denizaltı savaşları için kritik askeri veriler sağlayacak
Dünyanın okyanuslarında stratejik öneme sahip bölgelerde faaliyet gösteren onlarca Çin araştırma gemisi, deniz tabanını haritalamak için kapsamlı bir çalışma yürütüyor. Bu faaliyetlerin bir kısmı maden yatakları ve balıkçılık sahalarına yönelik olsa da, gemilerin topladığı verilerin askeri kullanım potansiyeli bulunuyor.
Denizcilik uzmanlarına göre bu veriler, olası bir çatışma durumunda denizaltı savaşlarının yürütüleceği deniz ortamına ilişkin Pekin’e detaylı bir tablo sunuyor.
Pasifik, Hint ve Arktik’te geniş operasyon
Reuters'ın haberine göreÇin, Pasifik, Hint ve Arktik okyanusları genelinde geniş çaplı bir deniz altı haritalama ve izleme operasyonu yürütüyor. Uzmanlar, bu çalışmaların ABD ve müttefiklerine karşı yürütülebilecek denizaltı savaşları açısından kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.
Dong Fang Hong 3’ün rotası dikkat çekti
Bu faaliyetlere örnek olarak Çin Okyanus Üniversitesi tarafından işletilen “Dong Fang Hong 3” adlı araştırma gemisi öne çıkıyor. Reuters tarafından incelenen gemi takip verilerine göre gemi, 2024 ve 2025 yıllarında Tayvan çevresi, ABD’nin Guam’daki askeri varlığı ve Hint Okyanusu’nun stratejik bölgeleri arasında yoğun şekilde sefer yaptı.
Ekim 2024’te Japonya yakınlarında deniz altındaki nesneleri tespit edebilen güçlü Çin sensörlerini kontrol eden gemi, Mayıs ayında aynı bölgeye yeniden döndü. Mart 2025’te ise Sri Lanka ile Endonezya arasındaki sularda hareket ederek, küresel ticaret için kritik öneme sahip Malakka Boğazı’na giden hatları taradı.
Bilimsel araştırma mı, askeri hazırlık mı?
Üniversiteye göre gemi çamur analizleri ve iklim araştırmaları yürütüyor. Akademisyenlerin ortak yazdığı bilimsel bir çalışma, geminin aynı zamanda kapsamlı derin deniz haritalama faaliyetleri gerçekleştirdiğini ortaya koyuyor.
Deniz harp uzmanları ve ABD Donanması yetkilileri, bu tür verilerin Çin’e denizaltılarını daha etkin konuşlandırma ve rakip denizaltıları tespit etme imkânı sağladığını ifade ediyor.
Geniş ağ: onlarca gemi, yüzlerce sensör
Dong Fang Hong 3 tek başına değil. Çin’in yürüttüğü faaliyetler, onlarca araştırma gemisi ve yüzlerce sensörden oluşan geniş bir ağın parçası.
Reuters, Çin hükümeti ve üniversitelerine ait kayıtları, akademik makaleleri ve bilimsel çalışmaları inceleyerek Pasifik, Hint ve Arktik okyanuslarında faaliyet gösteren 42 araştırma gemisinin beş yılı aşkın hareketlerini analiz etti. Bu analiz, Yeni Zelanda merkezli Starboard Maritime Intelligence şirketinin gemi takip platformu kullanılarak yapıldı.
Araştırmaların sivil amaçları bulunsa da, dokuz deniz harp uzmanına göre bu faaliyetler aynı zamanda askeri bir işlev de görüyor.
Deniz tabanı nasıl haritalanıyor?
Araştırma gemileri, deniz tabanı hakkında veri toplamak için dar hatlar boyunca ileri-geri hareket ederek ölçüm yapıyor. İncelenen veriler, bu yöntemin Pasifik, Hint ve Arktik okyanuslarının geniş alanlarında kullanıldığını gösteriyor.
Reuters’ın analizine göre en az sekiz gemi doğrudan deniz tabanı haritalaması yaparken, 10 gemi bu amaçla kullanılan ekipmanları taşıyor.
“Savaş alanı hazırlığı için paha biçilmez”
Avustralya denizaltı kuvvetlerinin eski komutanı Peter Scott, bu verilerin Çin denizaltıları için “savaş alanının hazırlanmasında potansiyel olarak paha biçilmez” olduğunu söyledi. Scott, “Her denizaltıcı, faaliyet gösterdiği ortamı anlamak için büyük çaba harcar” dedi.
Hedefte kritik askeri bölgeler var
Veriler, Çin’in haritalama faaliyetlerinin Filipinler çevresi, Guam ve Hawaii yakınları ile Pasifik’in kuzeyindeki Wake Adası’ndaki ABD askeri tesisleri gibi kritik bölgelerde yoğunlaştığını ortaya koyuyor.
Batı Avustralya Üniversitesi’nden Jennifer Parker, çalışmaların yalnızca kaynak arayışıyla açıklanamayacağını belirterek, “Bu ölçekte bir faaliyet, denizaltı operasyonlarına dayalı açık deniz donanması kurma hedefini açıkça gösteriyor” sözlerini kullandı.
ABD’den “stratejik risk” uyarısı
ABD Deniz İstihbarat Ofisi Komutanı Tümamiral Mike Brookes, Kongre’de verdiği ifadede Çin’in bu faaliyetleri önemli ölçüde artırdığını söyledi. Brookes, toplanan verilerin denizaltıların yön bulması, gizlenmesi ve deniz altı sensörlerinin konumlandırılması için kullanıldığını belirtti.
Brookes ayrıca Çin araştırma gemilerinin yürüttüğü faaliyetlerin “potansiyel askeri istihbarat toplama” niteliği taşıdığını ve stratejik endişe yarattığını ifade etti.
ABD ile fark: askeri gemiler ve gizlilik
ABD de deniz haritalama faaliyetleri yürütüyor ve bunu genellikle askeri gemilerle yapıyor. Bu gemiler, sivil sistemler tarafından izlenen takip cihazlarını kapatma yetkisine sahip.
Çin’in sivil araştırma gemileri de zaman zaman takip sistemlerini kapatıyor. Bu durum, yürütülen faaliyetlerin açıklanandan daha geniş olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
İlk kez bu ölçekte ortaya kondu
Çin’in Pasifik, Hint ve Arktik okyanuslarındaki faaliyetlerinin bu ölçekte ortaya konması ilk kez gerçekleşti. Daha önce yalnızca Guam, Tayvan ve Hint Okyanusu’nun bazı bölgelerine ilişkin sınırlı bilgiler paylaşılmıştı.
ABD Deniz Harp Okulu’ndan Ryan Martinson, “Çin’in deniz bilimleri araştırmalarının bu denli büyük ölçekte olması açıkça şaşırtıcı” dedi.
Martinson, ABD Donanması’nın uzun yıllar deniz ortamına dair bilgi üstünlüğüne sahip olduğunu ancak Çin’in bu avantajı aşındırdığını vurguladı.
“Kuşatılma paranoyası” ve Birinci Ada Zinciri
Uzmanlara göre Çin, deniz tabanı ve su koşullarına ilişkin topladığı verileri denizaltı operasyonlarında kullanıyor. Bu veriler, denizaltıların çarpışmalardan kaçınması, saklanması ve düşman denizaltılarını tespit etmesi açısından kritik öneme sahip.
Ses dalgalarının yayılımı da su altı koşullarına bağlı olarak değişiyor. ABD’li eski denizaltı komutanı Tom Shugart, sonar sistemlerinin etkinliğinin bu faktörlere bağlı olduğunu belirtiyor.
Çin’in en kapsamlı araştırmalarını Filipinler’in doğusunda, “Birinci Ada Zinciri” olarak bilinen bölgede yaptığı ifade ediliyor. Bu hat, Çin kıyıları ile Pasifik arasında doğal bir bariyer oluşturuyor.
Avustralya Deniz Enstitüsü Başkanı Peter Leavy, “Çin, bu hat içinde sıkışıp kalmaktan endişe ediyor ve deniz alanını anlayarak buradan çıkmayı hedefliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Guam, Hawaii ve daha fazlası haritalandı
Veriler, Çin’in Guam çevresindeki suları da detaylı şekilde haritaladığını gösteriyor. Bu bölge, ABD’nin nükleer denizaltılarının konuşlandığı önemli üslerden biri.
Ayrıca Çin gemileri, Hawaii çevresini, Papua Yeni Gine’de ABD’nin erişim sağladığı bir deniz üssü yakınındaki su altı sırtını ve Avustralya’ya ait Christmas Adası çevresini de inceledi.
Arktik hedefte: Kutup gücü olma hedefi
Çin gemileri Alaska’nın batısı ve kuzeyindeki deniz tabanını da haritaladı. Bu bölge, Arktik’e açılan önemli bir deniz yolu olarak görülüyor.
Pekin yönetimi, Arktik’i stratejik bir sınır olarak tanımlarken 2030’lara kadar “kutup gücü” olma hedefini dile getiriyor.
Ana Sayfa
Foto Galeri
Çin, okyanusların tabanını haritalandırıyor
