İzmir limanları için Marsilya modeli ve stratejik ortaklık önerisi
İzmir Kalkınma Ajansı'nın İzmir ve Marsilya limanları arasında dijitalleşme, yeşil lojistik, kruvaziyer turizmi ve ticaret alanlarında iş birliği önerisi gündeme geldi. İki liman arasında geliştirilebilecek stratejik ortaklığın, İzmir’in uluslararası rekabet gücüne katkı sağlaması hedefleniyor
İzmir Alsancak Limanı (solda) ve Marsilya
İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA), Akdeniz’in önemli liman kentlerinden Marsilya’nın liman altyapısını, lojistik olanaklarını ve kent ekonomisiyle ilişkisini inceleyerek İzmir liman ekosistemi açısından iş birliği fırsatlarını değerlendirdi. Çalışmada, Akdeniz’in iki yakasında yer alan İzmir ve Marsilya arasında dijital liman altyapısı, çevreci taşımacılık, kruvaziyer turizmi, insan kaynağı ve ticaret başta olmak üzere çeşitli alanlarda ortaklıklar geliştirilebileceğine dikkat çekildi.
İzmir Aliağa Nemrut limanları
İzmir Limanı’nın yeni işletme dönemine girdiği süreçte gündeme gelen değerlendirme, kentin Akdeniz’deki liman merkezleriyle ilişkilerini geliştirme potansiyelini de ortaya koydu. Türkiye Varlık Fonu (TVF) mülkiyetindeki Alsancak Limanı’nın yük bölümünde işletme faaliyetleri Alport tarafından yürütülmeye başlandı. Limanın mülkiyeti ve yatırım sorumluluğu TVF’de kalırken, yük operasyonlarının günlük ticari faaliyetleri Alport tarafından gerçekleştiriliyor. İZKA’nın Alport’un işletme faaliyetlerine başlamasından önce hazırladığı çalışma ise İzmir’in liman geleceğinin yalnızca altyapı yatırımlarıyla değil, uluslararası iş birlikleriyle de ele alınması gerektiğine işaret ediyor.
Marsilya limanları
İZMİR 95 MİLYON TON, MARSİLYA 72 MİLYON TON YÜK ELLEÇLEDİ
İZKA’nın çalışmasında yer verilen verilere göre, İzmir liman ekosistemi 2024 yılında 95 milyon ton yük elleçledi. Bu miktar Türkiye genelindeki toplam yükün yüzde 17’sini oluşturdu. İzmir limanlarından gerçekleştirilen yıllık 59 bin araçlık Ro-Ro taşımacılığı Türkiye toplamının yüzde 12’sine ulaşırken, 2,3 milyon TEU konteyner elleçlemesi de ülke toplamının yüzde 17’sini oluşturdu. Kruvaziyer trafiğinde de İzmir önemli bir paya sahip. 2024 yılında Türkiye’den kruvaziyerlerle seyahat eden 1 milyon 889 bin 426 yolcunun 230 bin 94’ü İzmir limanlarından hareket etti.
Marsilya Fos Limanı ise 2023 yılında 72 milyon ton yük elleçledi. Aynı yıl 76 milyon avroluk yatırım gerçekleştiren liman, 4 milyon yolcuya hizmet verdi ve 9 bin 200 gemi seferine ev sahipliği yaptı.
İZKA’nın değerlendirmesinde Marsilya’nın en önemli avantajları arasında büyük deniz yollarına yakınlığı, çevresindeki sanayi merkezleriyle bağlantısı ve kara yolu, demir yolu ve nehir taşımacılığını bir arada kullanabilmesi gösteriliyor. Demir yolu hatlarının rıhtımlara kadar ulaşması, limanın lojistik entegrasyonunu ve çevre dostu taşımacılık olanaklarını güçlendiriyor.
İzmir ise Aliağa başta olmak üzere enerji, petrokimya ve sanayi odaklı limanları, geniş liman ağı ve kara yolu-demir yolu bağlantılarıyla öne çıkıyor. Çalışmada, İzmir’in deniz ve kara taşımacılığını bir araya getiren yapısıyla bölgesel lojistik merkez olma potansiyeline dikkat çekiliyor. İzmir ve Marsilya verilerinin farklı yıllara ait olduğu da belirtilirken, iki liman ekosisteminin sahip olduğu farklı avantajların karşılıklı iş birliği açısından fırsat yaratabileceği değerlendiriliyor.
İŞ BİRLİĞİNİN 6 ANA BAŞLIĞI
İZKA’nın çalışmasında Marsilya Fos Limanı ile İzmir limanları arasında geliştirilebilecek iş birlikleri altı ana başlıkta ele alındı.
Dijital liman altyapısı: Marsilya Fos Limanı’nda kullanılan Cargo Community System (CI5) gibi dijital sistemlerin İzmir limanlarına uyarlanması öneriliyor. Teknoloji transferi ve danışmanlık yoluyla İzmir limanlarının operasyonel verimliliğinin artırılması ve küresel lojistik ağlarına entegrasyonunun hızlandırılması hedefleniyor.
Yeşil ve çevreci taşımacılık: Marsilya’nın demir yolu ve nehir taşımacılığını birlikte kullanan modelinin İzmir için örnek oluşturabileceği belirtiliyor. İzmir’in yenilenebilir enerji ve bölgesel enerji kaynakları konusundaki deneyimlerinin Marsilya’nın sürdürülebilirlik çalışmalarına katkı sağlayabileceği, ortak projelerle karbon ayak izinin azaltılabileceği ifade ediliyor.
Kruvaziyer turizmi: Marsilya’nın güçlü kruvaziyer altyapısının İzmir için örnek alınabileceği değerlendiriliyor. Ortak turizm rotaları, yeni terminal yatırımları ve kruvaziyer gemilerinin çevresel etkilerine yönelik uygulamalar iki kent arasında iş birliği alanı yaratabilecek başlıklar arasında sıralanıyor.
İnsan kaynağı ve eğitim: Denizcilik ve lojistik alanlarında ortak eğitim programları düzenlenmesi, Marsilya’daki liman işletmeleriyle İzmir’deki üniversiteler arasında bilgi paylaşımının geliştirilmesi öneriliyor.
Lojistik bağlantılar: İzmir ile Marsilya arasında düzenli konteyner ve Ro-Ro taşımacılık hatlarının kurulması, lojistik maliyetlerin azaltılması ve ticaret hacminin artırılması açısından önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor.
Liman-kent ilişkisi: Marsilya’da sanayi ve enerji faaliyetlerinin yoğunlaştığı Fos Limanı ile turistik ve kültürel işlevleri öne çıkan Vieux-Port (Eski Liman) farklı roller üstleniyor. Bu çeşitliliğin İzmir için de örnek olabileceğine dikkat çekiliyor. Limanların yalnızca yük ve yolcu taşımacılığı yapılan alanlar değil, kent ekonomisi ve sosyal yaşamla bütünleşen merkezler olarak ele alınması öneriliyor.
Çalışmada ayrıca Euromaritime gibi uluslararası organizasyonlarda İzmir ve Marsilya limanlarının birlikte tanıtılması öneriliyor. Bu kapsamda iki ülkenin ilgili kurumları ve politika yapıcıları arasında iletişim ve iş birliğinin geliştirilmesinin önemine işaret ediliyor.
ALSANCAK, ALİAĞA VE ÇANDARLI İÇİN YOL HARİTASI
İZKA’nın çalışması, İzmir liman ekosisteminin gelişmesi için dört temel önceliğe de dikkat çekiyor. Buna göre Alsancak’taki TCDD İzmir Limanı’nın yeniden canlandırılması için Körfez yaklaşım kanalının derinleştirilmesi, rıhtımların düzenlenmesi, antrepo alanları ile üstyapı ve ekipmanların yenilenmesi gerekiyor. Aliağa limanlarında lojistik altyapı eksikliklerinin giderilmesi, arka alan ulaşımının iyileştirilmesi ve limanlar arasında kümelenme yaklaşımıyla iş birliğinin geliştirilmesi öneriliyor. Henüz kurulum aşamasındaki Çandarlı Limanı’nın ise Kuzey Ege’de gelişen rüzgâr enerjisi sektörünün ekipman ve proje yükleri için ihtisaslaşması gündeme getiriliyor.
Çalışmada öne çıkan bir diğer başlık ise İzmir’de limanlar arasında koordinasyonu sağlayacak bir Liman Otoritesi oluşturulması. Böyle bir yapının limanların gelişim stratejilerinin ortak bir çerçevede ele alınmasına, yatırımların ve lojistik bağlantıların daha etkin planlanmasına katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Ana Sayfa
Foto Galeri
İzmir limanları için Marsilya modeli ve stratejik ortaklık önerisi
