Denizcilikte sahte bayrak alarmı: Riskli gemi sayısı ikiye katlandı
Kpler, Ekim 2026'da sahte bayrak riski taşıyan 354 gemi tespit etti. Windward'ın araştırmasına göre 278 İran bağlantılı gemi 23 farklı sahte sicil kullandı. ABD'nin Hindistan merkezli bir ağa yönelik yaptırım kararı, denizcilikte sahte gemi kayıtları sorununu yeniden gündeme taşıdı.
Denizcilikte gemilerin kimliklerini gizlemek ve uluslararası yaptırımları aşmak amacıyla sahte bayrak kullanımı yaygınlaşıyor. Kpler Risk and Compliance verilerine göre Ekim 2026'da sahte bayrak riski taşıyan gemi sayısı 354'e ulaştı. Kasım 2025'te 157 olan bu sayı, bir yıldan kısa sürede iki katından fazla arttı.
Denizcilik istihbarat şirketi Windward'ın araştırması da özellikle İran bağlantılı gemilerdeki sahte bayrak kullanımının boyutunu ortaya koydu. Şirket, 6 Ağustos-5 Kasım 2026 döneminde 23 farklı sahte gemi sicilini kullanan 278 İran bağlantılı gemi tespit etti.
Windward verilerine göre bu gemilerin yüzde 68'ini tankerler oluşturdu. Tankerlerin 171'inin yaptırım listesinde bulunduğu belirtildi. Sahte siciller arasında 53 gemiyle Nikaragua ilk sırada yer alırken, Anguilla 39 gemiyle ikinci sırada geldi. Gemilerin ortalama yaşının 26 olduğu kaydedildi.
ABD'den sahte gemi sicili ağına yaptırım
Sahte bayrak kullanımına yönelik dikkat çeken adımlardan biri ABD'den geldi. ABD Hazine Bakanlığı, 4 Kasım'da Hindistan merkezli Suniel Kumar Sharma ve eşi Jaspreet Preeti Shahid'in yanı sıra iki kişi ve dokuz kuruluşu yaptırım listesine aldı.
Bakanlık, söz konusu ağın 2014 yılından bu yana farklı ülkelerin denizcilik idarelerini taklit ederek sahte gemi tescil ve sertifikasyon hizmetleri sunduğunu açıkladı. Ağın Aruba, Guyana, Mali, Mozambik, Malavi, Sint Maarten ve Doğu Timor gibi ülkelerin sicillerini taklit ettiği belirtildi. Sharma'nın şirketleri aracılığıyla Nikaragua ve Esvatini adına da sahte kayıt hizmetleri verildiği bildirildi.
ABD Hazine Bakanlığına göre ağ, İran petrolü taşıyan ve yaptırım altındaki gemilere sahte bayrak ve sertifikalar sağlayarak bu gemilerin faaliyetlerini sürdürmesine yardımcı oldu.
Riskli gemilerin yüzde 46'sı taklit edilen ülke bayraklarını kullandı
Kpler'in 10 Kasım'a kadar olan 30 günlük döneme ilişkin verileri, sahte bayrak riski taşıyan 348 geminin 160'ının, yani yüzde 46'sının, ABD Hazine Bakanlığının söz konusu ağ tarafından taklit edildiğini belirttiği ülkelerin bayraklarını kullandığını ortaya koydu.
Kpler'in analizinde Komorlar 44, Curaçao ise 13 gemiyle öne çıktı. Bu iki sicil, ABD'nin açıkladığı ağın taklit ettiği ülkeler arasında yer almadı. Aynı araştırmada petrol ve kimyasal tankerleri ile LPG gemilerinin sahte bayrak riski taşıyan filonun yaklaşık yüzde 90'ını oluşturduğu belirlendi. Bu gruptaki 314 geminin 299'u yaptırım listesinde bulunuyordu.
Dökme yük gemilerinde ise farklı bir tablo ortaya çıktı. Sahte bayrak riski taşıyan 34 dökme yük gemisinin yalnızca 13'ünün yaptırım listesinde bulunması, sorunun yaptırım uygulanan tankerlerle sınırlı olmadığını gösterdi.
Sahte bayrak kullanımı, bazı gemilerin konumlarını ve taşıdıkları yükleri gizlemeye yönelik faaliyetlerle birlikte görülüyor. Kpler'in uydu görüntüleri, bayrak kayıtları ve Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) verileri üzerinden yaptığı değerlendirmeler, bazı gemilerin uzun süre AIS sinyali vermediğini veya konum bilgilerini yanıltıcı şekilde paylaştığını ortaya koyuyor.
Bu duruma örnek olarak LATTAFA (IMO 9245794) adlı tanker gösteriliyor. 2003 yapımı VLCC tipi gemi, 21 Mart 2026'da Panama bayrağından Aruba bayrağına geçti. Kpler, Aruba bayrağını sahte olarak değerlendirdi.
Gemi, mayıs ayında İran'daki Bandar-e-Jask Limanı'ndan Çin'e ham petrol taşırken Doğu Çin Denizi ile Ningbo bekleme bölgesi arasında 23 gün boyunca AIS sinyali vermedi. Ağustos ayında ise Singapur bekleme bölgesinden Güney Çin Denizi'ne uzanan güzergâhta yaklaşık 47 gün boyunca sinyalini kapattı.
Kpler'in uydu görüntülerine dayanan değerlendirmesine göre LATTAFA, 17 Ağustos'ta Singapur bekleme bölgesinde NICHOLA (IMO 9224271) adlı gemiyle AIS sinyali kapalıyken gemiden gemiye (STS) yük transferi gerçekleştirdi. Transfer sırasında NICHOLA'nın da konumunu yanıltıcı şekilde bildirdiği belirtildi. Kpler kayıtlarında, Kharg Adası kaynaklı ham petrolün transferin ardından Çin'e gönderildiği bilgisi yer aldı.
Bayrak kayıtlarının resmî kaynaklardan doğrulanması gerekiyor
ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), 4 Kasım tarihli uyarısında sahte bayrak kullanımının yaptırım ihlallerini gizlemek için giderek daha fazla tercih edildiğine dikkat çekti. Kurum, gemilerin bayrak kayıtlarının yalnızca internet sitelerinden değil, ilgili ülkelerin resmî kayıtlarından doğrulanması gerektiğini vurguladı.
OFAC ayrıca sigortacıları, finans kuruluşlarını ve denizcilik sektörüne hizmet veren diğer şirketleri sahte bayrak riski taşıyan gemilere karşı daha kapsamlı inceleme yapmaları konusunda uyardı.
Kpler ve Windward'ın farklı dönemleri ve kapsamları esas alan araştırmaları, sahte bayrak kullanımının İran bağlantılı tankerlerin ötesine geçtiğini ortaya koyuyor. Veriler, gemilerin yalnızca yaptırım listelerinin kontrol edilmesiyle değerlendirilemeyeceğini; bayrak kayıtlarının, AIS hareketlerinin ve ticari faaliyetlerinin birlikte incelenmesi gerektiğini gösteriyor.
Ana Sayfa
Foto Galeri
Denizcilikte sahte bayrak alarmı: Riskli gemi sayısı ikiye katlandı
