Denizcilik istihdama doymuyor
Denizcilik sektörü bugün 1.5 milyona yakın istihdam sağlıyor. Deniz ticareti büyüdükçe istihdama duyulan ihtiyaç da artıyor. Denizciliği, diğer sektörlerden ayıran özelliklerden biri de sektöre eleman yetiştiren eğitim kurumlarına sahip olması. Buna rağmen ciddi eleman açığı bulunuyor. İMEAK Deniz Ticaret Odası Başkanı Tamer Kıran ve Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca denizcilikte istihdamı anlattı.
Dünya ticaretinin yüzde 90’ınına yakını denizyolu taşımacılığı ile gerçekleşiyor. Denizcilik sermaye yoğun ve uluslararası faaliyet olması nedeniyle pek çok sektörü de yakından ilgilendiriyor. Tabi bu durum, denizcilik sektöründe istihdamın da önemini artırıyor.
Çok gündeme gelmese de denizcilik, istihdam yoğun bir sektör. Sadece denizcilik olarak bakmamak gerekiyor, çünkü sektör; denizyolu yük taşımacılığından balıkçılığa, limancılıktan gemi acenteliğine, gemi ve yat inşasından gemi tamir bakıma, deniz turizminden deniz sigortalarına, kılavuzluk ve römorkör hizmetlerinden tersanelere kadar birçok alt sektörü içinde barındırıyor. Bu açıdan değerlendirildiğinde sektör ciddi istihdam yaratıyor. Stratejik sektör olarak da nitelendirilen denizcilik her yıl büyüyor; büyüdükçe de eleman açığı oluşuyor, eleman açığı oluştukça da her yıl istihdam katlanarak artıyor.
Bu dağınık yapısı nedeniyle denizcilik sektöründe istihdam sayıları hakkında çok da net bir veri bulunmuyor. Bunun bir nedeni de alt sektörlerin kimilerinin dönemsel istihdam yaratması. Yapılan analizlere göre, direk ve endirekt etkilerle toplam istihdam 1.5 milyon kişiyi geçiyor. Son verilere göre de toplam 142 bine yakın gemi insanı bulunuyor. Alt sektörler hesaba katıldığında toplam istihdamın yüzde 5’inin denizcilik sektöründen oluştuğu söylenebilir. Denizcilikte istihdamın farklı bir ölçüsü de var. Sektörün istihdama katkısı şöyle anlatılıyor: Denizdeki 1 kişilik istihdamın karadaki etkisi yaklaşık 2 kişinin istihdamı olarak gerçekleşiyor.
Denizciliği, diğer sektörlerden ayıran özelliklerden biri de lisesi ve üniversitesiyle sektöre eleman yetiştiren eğitim kurumlarının bulunması. Bir başka ifadeyle, sanayide yıllardır yaşanan ara eleman sorununu, denizcilik sektörü yıllar öncesinde çözmüş. Bugün denizcilik sektörünün; lisans düzeyinde 15, ön lisans düzeyinde 15 ve mesleki ve teknik anadolu lisesi düzeyinde de 51 okulu bulunuyor. Buralarda okuyan toplam öğrenci sayısı ise 18 binin üzerinde.
ELEMAN AÇIĞI CİDDİ BOYUTTA
Denizcilik sektöründe istihdamın durumu, eleman açığı olup olmadığı, gelişen teknolojinin sektörü nasıl etkilediği, eğitimin yeterli olup olmadığı konusunda hem İMEAK Deniz Ticaret Odası Başkanı Tamer Kıran hem de denizciliğe eleman yetiştiren Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca ile konuştum.
Tamer Kıran, her yıl deniz yoluyla yapılan ticaretin artmasına paralel gemi sayısının da arttığını, bu gemileri idare edecek deniz insanı sayısının da çoğaldığını söyledi. Denizciliğin zorluğundan dolayı gelişmiş ülke insanlarının denizcilikte çalışmaya pek rağbet etmediğini, buradan da bir istihdam açığı oluştuğunu ifade eden Kıran, “Hal böyle olunca eleman ihtiyacı oluşuyor. Bugün çok ciddi sayıda Türk deniz insanımız, yurtdışında, tamamen yabancıların sahip olduğu gemilerde, platformlarda istihdam ediliyorlar. Dolayısıyla ihtiyaç boyutunda çok açık var ve giderek de büyüyor” dedi.
DÜNYA TÜRK DENİZ İNSANINI KEŞFETTİ
Kıran, özellikle pandemiden sonra Türk deniz çalışanlarının kalitesinin yabancılar tarafından fark edildiğine dikkat çekerek, şunları söyledi:
“Pandemide seyahat yasakları gelip de dünyada deniz insanı sağlayıcı olan Filipinler, Hindistan, Çin gibi ülkelerin seyahatleri kısıtlanınca; Türkler istihdam edilmeye başlandı ve alınan sonuçtan da memnun kalındıkça Türk deniz insanlarına olan ilgi arttı. Bu da aslında, Türkiye’de, bu alanda verilen eğitimin kalitesinin bir göstergesi. Dünya var olduğu sürece, denizyolu taşımacılığı gemilerle yapılmaya devam edecek ve deniz çalışanlarına olan ihtiyaç da bitmeyecek.”
EN ÇOK TALEP KAPTANLIĞA
Tamer Kıran, “Denizcilik birçok alt sektörü içinde barındırıyor. En çok talep gören alanlar hangileri?” sorusunu ise şöyle yanıtladı:
“Kaptanlık en çok ilgi gören alan. Deniz ulaştırma işletme mühendisliği, gemi makinaları işletme mühendisliği en ilgi gören iki alan. Ama yeni bir bölümümüz daha var, son 10 senenin gözdesi; denizcilik işletmeleri yönetimi. Yani ofislerde bu gemileri idare edenlerin mezun olduğu bölüm. Eskiden bir ofise girdiğinizde, çok farklı bölümlerden insanlar görürdünüz. Denizcilikle alakası olmayan gelir, işi öğrenirdi. Artık öyle değil. Gidin bir denizcilik işletmesi ofisine, içerideki çalışanların çoğunluğunun, denizcilik işletmeleri yönetiminden, brokerlik bölümünden mezun olduğunu görürsünüz. Bu da istihdamı artırıcı bir durum.”
İNSANA İHTİYAÇ HEP DEVAM EDECEK
Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca, ise konuya farklı yönden yaklaşıyor. Denizciliğin, çok büyük bir sektör olduğunu, inşa aşamasından geminin seyrüseferine, acentesine, işletmesine, deniz hukukuna, sigortasına kadar çok alanı içinde barındırdığına değinen Arıca, “Bir kaç tane daha Piri Reis Üniversitesi olsa, sektörün eleman ihtiyacını ancak karşılar. Denizcilik mesleğinin uluslararası bir meslek olduğunu da dikkate aldığımızda ülkemiz için çok önemli bir rolümüz olduğuna inanıyorum. Türkiye’de bir sektörün sahip olduğu üniversite çok fazla yok, hatta tek örnek diyebilirim. Denizcilik sektörünün üniversitesi olduğumuz içinde sektör üniversite içinde, üniversite sektörün içinde” dedi.
Arıca, gelişen teknolojinin denizcilikte istihdama etkilerine de değinerek, bu konuda şunları söyledi: “Teknoloji elbette etkileyecek ama insana olan ihtiyaç her zaman devam edecek. Denizcilikte de gemideki görevler evrilecek. Daha teknoloji farkındalığı, teknoloji okuryazarlığı yüksek insanlara ihtiyacımız olacak. Ama en azından öngörülebilir gelecekte insana olan ihtiyaç hâlâ olacak. Elbette ki otonomluk seviyelerine göre gemideki insan sayısı azalacak ama bu sefer gemiyi uzaktan idare edecek insanlara ihtiyaç duyulacak. Denizcinin görevi biraz daha farklılaşacak.”
MEZUNLARIN YÜZDE 100’Ü DENİZDE İŞ BULUYOR
Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca, denizcilik fakültesi mezunlarının yüzde 100’ünün denizde iş bulduğunu belirtti ve yakın gelecekte üniversitelerde verilen eğitimin değişeceğine dikkat çekerek, şunları söyledi:
“Yükseköğretim sisteminde öğrencinin vakit harcadığı sürenin çoğunluğu sınıflarda bilginin aktarılması şeklinde oluyor. Halbuki gelişen teknoloji ile birlikte yapay zekâ teknolojileri başta olmak üzere, beceri, yani aktarılan bilginin içselleştirilmesi, uygulanması ve yetkinlikler çok daha önemli hale geliyor. Üniversitelerin de misyonunun artık bu anlamda değişmesi gerektiğine inananlardan birisiyim. Çünkü dört duvar arasında, sınıf içinde birisinin çok konuştuğu, hocanın öğrenciye bilgi aktardığı bir dünya, önümüzdeki dönemde pek olmayacak gibi gözüküyor.”
DENİZCİLİK KOLAY MESLEK DEĞİL
İMEAK Deniz Ticaret Odası Başkanı Tamer Kıran, denizcilik mesleğinin dünyada çok geçerli bir meslek olduğuna dikkat çekerek, şunları söyledi:
“Denizde çalışmak çok kolay bir meslek değil. Zor bir ortam olduğu için kişiler, denizde çalıştıktan kısa bir süre sonra karada iş arıyor ve karada iş buluyor. Denizde çalışma hali ile denizde çalışma süreleri de daha kısa oluyor. Hal böyle olunca da her ne kadar çok sayıda öğrenci sektöre kazandırılsa da tüm dünyada ihtiyaç hiçbir zaman bitmiyor. Bu ihtiyaç hep artarak devam ediyor. Dünyada gemide çalışan gemi adamı, gemi insanı, her zaman varlığını devam ettiriyor.”
Ana Sayfa
Foto Galeri
Denizcilik istihdama doymuyor
